wtorek, 21 listopada 2017, imieniny: Janusza, Marii, Reginy
Strona główna
Gmina Szerzyny
Samorząd Gminy
Zarządzanie kryzysowe
Ogłoszenia
Galeria
Zamówienia publiczne
Unia Europejska
PIS - PPWOW
Kultura i turystyka
Gospodarka
Sport i rekreacja
Przydatne strony
Kontakt
Ołpiny
19.12.2011.

Ołpiny:



Sołectwo Ołpiny - sołtys wsi Ołpiny Roman Gabryel
tel. 14 6519237

Skład Rady Sołeckiej sołectwa Ołpiny

1/ Zbylut Andrzej- Przewodniczący Rady Sołeckiej
2/Bochenek Józef
3/ Bochenek Marek
4/ Bochenek Wiesław
5/ Dziuban Andrzej
6/ Jarek Tadeusz
7/ Kluz Stanisław
8/ Marczyk Jan
9/ Orlof Mariusz
10/ Stężowski Krzysztof
11/ Wójcik Joanna


Statut Sołectwa Ołpiny


Ołpiny są najstarszą wioską Gminy Szerzyny. Nazwa wsi jest nazwą dzierżawczą od nazwy osobowej Ołpa. Po raz pierwszy wymienione są w roku 1288 w immunitecie nadanym przez  Leszka Czarnego jako wieś klasztoru benedyktynów tynieckich. W 1349r. król Kazimierz Wielki wręczył akt lokacyjny Ołpin Górnych i Ołpin Dolnych dwóm sołtysom – Janom, czyniąc ich pierwszymi gospodarzami. Ołpiny zostały przeniesione z prawa polskiego i ulokowane na prawie niemieckim, stały się wsią królewską. W kolejnych latach właściciele Ołpin zmieniali się, aż wieś stała się własnością Potockich. Z chwilą przejścia w ręce rycerskie Ołpiny stały się szlacheckim dobrem; utworzono tu folwarki: górny i dolny. Wieś dążyła do stworzenia stabilnego ośrodka przemysłowego i  handlowego. Ołpiny rozwijały się jako gospodarstwo folwarczne a już od drugiej połowy XVIII w. stały się wsią targową. W XVI w. przez Ołpiny przebiegał szlak handlowy  z Bochni do Jasła, a dalej w kierunku Dukli i Węgier. W tym czasie znajdowała się tu również szkółka parafialna.

Ołpiny z racji dużych rozmiarów oraz dość licznej społeczności żydowskiej, uchodziły do II wojny światowej za miasteczko. Na przełomie XVIII i XIX w. znane były jako duży ośrodek tkactwa. W latach 1820-1888 dziedzicem Ołpin był Karol Rogawski, poseł na Sejm i do Rady Państwa, z zainteresowania archeolog. Za jego czasów do dworu przyjeżdżały wybitne osobistości, m. in. J. Łepkowski, J. Szujski, W. Czartoryski. Tutaj przebywał po powrocie z wygnania arcybiskup Feliński.

W okresie międzywojennym oraz po II Wojnie Światowej Ołpiny były siedzibą Gromadzkiej Rady Narodowej. Po reformie administracyjnej od 1973r. weszły w skład Gminy Szerzyny.

Sołectwo Ołpiny położone jest w zachodniej części Gminy Szerzyny. Od zachodu graniczy z miejscowością Olszyny, od północy  z sołectwem Żurowa, od wschodu z sołectwem Szerzyny a od południa z Gminą Biecz.  Gmina Szerzyny położona jest w południowo-wschodniej części ziemskiego powiatu tarnowskiego.

Ołpiny to jedna z większych pod względem powierzchni i liczby ludności miejscowości Gminy Szerzyny. Położona w powiecie tarnowskim, północna część sołectwa leży na terenie Parku Krajobrazowego  Pasma Brzanki a pozostała część objęta jest Obszarem Chronionego Krajobrazu Pogórza Ciężkowickiego;  zajmuje powierzchnię 2093,97 ha i liczy wg stanu na dzień 31.12.2011r.  2427 mieszkańców. Liczba ludności w ostatnich latach wykazuje tendencję spadkową - głównie z  powodu emigracji osób młodych  do aglomeracji miejskich oraz za granicę.

      Klimat tego obszaru należy do typu klimatów podgórskich i górskich, jest umiarkowanie ciepły. Na tym obszarze występują gleby: łupki ilaste, gruboławicowe piaskowce i zlepieńce, iły piaszczyste oraz gliny, piaski i żwiry. Przeważają gleby IV (w 78%) i V (w 14 %) klasy bonitacyjnej. Obszar znajduje się w obrębie Karpat Zewnętrznych zbudowanych ze skał kredowych i trzeciorzędowych, o przebiegu z północnego zachodu na południowy wschód. Zbocza i stoki zbudowane z piaskowców są strome, zbocza zbudowane z łupków – łagodniejsze, z tendencją do powstawania osuwisk. Podłoże skalne pokrywają gliny, iły zwietrzelinowe i rumosze. Dna dolin głównych rzek i potoków zbudowane są z otoczaków i żwirów. Pokrywają je mady gliniaste.

Obszar Pogórza jest ubogi w surowce naturalne. Przeważają złoża skał i kruszywa (żwir z piaskiem), złoża grubo- i cienkoławicowego piaskowca, złoża glin czwartorzędowych.

W drzewostanach ekosystemów leśnych dominuje buk i jodła. Znaczny udział ma też sosna zwyczajna i dąb szypułowy a także świerk, modrzew europejski, grab, jawor, czereśnia, brzoza, olsza czarna i szara.

Na tym terenie występują dwa poziomy wodonośne: czwartorzędowy i fliszowy; są to wody typu szczelinowego o  zróżnicowanej wydajności i głębokości występowania.

Przez teren sołectwa Ołpiny przebiega droga powiatowa Nr 1387K relacji Siepietnica – Lubaszowa, stanowiąca główną oś komunikacyjną łączącą Ołpiny z siedzibą gminy i powiatu. Na terenie wsi jest ponad 27 km dróg gminnych, stanowiących połączenie z sąsiednimi miejscowościami, a także poszczególnymi przysiółkami wsi. Drogi te w przeważającej części mają nawierzchnię ulepszoną (asfaltową). Istnieje też szereg dróg stanowiących dojazd do gospodarstw oraz pól uprawnych. Sieć dróg jest rozbudowana ze względu na rozproszoną zabudowę. 

Jednym z najważniejszych źródeł dochodów mieszkańców jest rolnictwo. Gospodarstwa cechuje rozdrobnienie i ukierunkowanie produkcji na własne potrzeby Gospodarka lokalna opiera się na małych rodzinnych podmiotach gospodarczych ze sfery produkcyjnej, usługowej i handlowej – głównie wyroby z drewna, handel i gastronomia oraz usługi budowlane.

W Ołpinach funkcjonuje publiczne przedszkole, Zespół Szkół – Szkoła Podstawowa i Gimnazjum, Wiejski Dom Kultury i Biblioteka Publiczna. W Wiejskim Domu Kultury prowadzone są zajęcia teatralne, wystawy, wykłady szkoleniowe oraz różnorodne konkursy. Przez 20 lat istniał tam amatorski teatr „Bractwo”, działał też teatrzyk dziecięcy, przygotowujący inscenizacje bajek oraz dziecięcy zespół taneczny „Ołpinianki”. Obecnie prowadzone są kółka zainteresowań i wystawy twórców ludowych, a w okresie letnim organizowane są zabawy i festyny.

W pobliżu szkoły znajduje się boisko sportowe z małym zapleczem, z którego korzysta Ludowy Klub Sportowy prowadzący sekcję piłkarską.

Działająca we wsi Ochotnicza Straż Pożarna posiada remizę i wyposażona jest w podstawowy sprzęt służący do prowadzenia akcji ratowniczych i gaśniczych. Przy OSP działa kapela ludowa. W ramach organizacji pozarządowych oprócz Ludowego Klubu Sportowego „Olszynka” i OSP działa również Związek Ołpinian w Ołpinach.

Na terenie Gminy Szerzyny działa też Parafialny Oddział Caritas w Ołpinach. Poprzez pracę wolontariuszy pomaga rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji, dostarczając podstawowe artykuły spożywcze, artykuły gospodarcze, odzież a także poprzez wsparcie finansowe.

Podstawową opiekę zdrowotną zapewnia mieszkańcom Ośrodek Zdrowia w Ołpinach, działający w strukturach SP ZOZ.

W miejscowości Ołpiny na uwagę zasługuje wiele miejsc i cennych obiektów, które świadczą o jej atrakcyjności pod względem turystycznym; oprócz urozmaiconego krajobrazu z licznymi wychodniami skalnymi (Skała Ambona 350 m n.p.m.), w szczególności należy wymienić:

  • Kościół Parafii Rzymsko-Katolickiej P. W.  Wniebowzięcia NMP

powstał ok. 1349r., konsekrowany w 1595r., restaurowany ok. 1600r. ; stary kościół spalił się w 1915r. W latach 1925-1933 wybudowany został obecny kościół, z cegły, nieotynkowany, jedno wieżowy, kryty blachą ocynkowaną, o wyglądzie neoromańskim.

  • Klasztor Zgromadzenia Sióstr Dominikanek (do 2011r.)

usytuowany przy drodze do Olszyn, stanowi ciekawy element architektoniczny, budynek murowany, otynkowany, parterowy, kryty dachem dwuspadowym, wybudowany w 1897r. na terenie wykupionym od właściciela o nazwisku Polak. Fundatorką klasztoru była Eufemia Rogawska. Od strony zachodniej znajduje się wieloboczna kaplica. Klasztor utrzymany jest w stylu eklektycznym, z przewagą elementów klasycyzujących. Do klasztoru dobudowany został budynek szkoły. Całość ogrodzona jest ogrodzeniem z ciosów kamiennych, przechodzącym w mur ceglany, częściowo otynkowany.

  • Zespół dworsko-parkowy w Ołpinach

w zabudowie podworskiej do 1984r. stał drewniany dwór w stylu eklektycznym z elementami stylu tyrolskiego zbudowany w latach 1859-1860 przez Eufemię Rogawską. Parterowy dwór zbudowany był na planie prostokąta, 2-traktowy, z werandą pod okapem dachu przy ścianie szczytowej, oszalowany. Dwór został rozebrany i przeniesiony do Konar Wielkich k. Krakowa. Do 1930r. przy dworze stał  wcześniejszy budynek, pochodzący z końca XVIII w. Był to późnobarokowy dwór drewniany o otynkowanych ścianach z gankiem i krytym gontem łamanym dachem. Do dziś na terenie zespołu zachowały się pozostałości dawnego folwarku z końca XVIII w.  i połowy XIX w., z zabudowy gospodarczej zachowała się

  • obora z końca XVIII w. - murowana z cegły i piaskowca, otynkowana, na planie wydłużonego prostokąta, 2-kondygnacyjna, kryta dachówką a także 
  • stodoła z połowy XIX w. - przebudowana pod koniec XIX w. wzniesiona na planie prostokąta, konstrukcji mieszanej: murowanej i drewnianej; do stodoły przylega wozownia z XVIII i XIX w., nakryta dachem siodłowym. Zachował się też
  • spichlerz z II połowy XIX w. częściowo przekształcony po 1945r., murowany z kamienia i cegły na planie prostokąta, częściowo otynkowany.

 

Budynki te są zniszczone z licznymi pęknięciami murów i ubytkami, zawilgocone. Park wokół dawnego dworu z XVIII/XIX w. ma zatartą już kompozycję, z przewagą starych lip i samosiewek, z głębokim wąwozem i ze stawem. Dopełnieniem tego zespołu jest usytuowana przy drodze do Olszyn na osi alei prowadzącej do dawnego dworu , przy mostku, kamienna figura św. Jana Nepomucena, na 4-bocznym postumencie z 1823r., prawdopodobnie fundacji Teresy z Rogawskich.

  • Cmentarz zabytkowy nr 34 z okresu I Wojny Światowej

wpisany do rejestru zabytków, największy z 4 cmentarzy z okresu I Wojny Światowej znajdujących się na terenie Gminy Szerzyny, położony w oddaleniu od centrum wsi na wzniesieniu na przysiółku Podlesie. Niedaleko od cmentarza znajduje się fragmentarycznie zachowany cmentarz żydowski.

 


 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
Szukaj w portalu

Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Szerzyny
Wrota Małopolski Usuwanie Azbestu Gaja
Narodowe Siły Rezerwowe
Dokształcanie nauczycieli
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska
Copyright © 2007 - 2013 Gmina Szerzyny